Zoete Lieve Gerritje

Op werkbezoek in ‘s-Hertogenbosch liep ik even de Kathedrale Basiliek van Sint-Jan Evangelist binnen. De volledige naam is bijna net zo weelderig als de versieringen op, aan en in de Sint-Jan en ik grijp elke gelegenheid aan een blik op het interieur te werpen. Werkmannen kwamen net langs met een karretje waarop een giraffe, een kameel, een vos, wat schapen en een jachtluipaard stonden. Of de beesten waren opgezet of van pluche gemaakt, kon ik in het voorbijgaan niet zien. Een tikje potsierlijk was het wel, zeker in de context. Blijkens een bordje bij de ingang waren de mannen druk met het inrichten van de kerststal, die jaarlijks duizenden bezoekers naar de Sint-Jan trekt.

 

DB1

Er hingen wel meer bordjes in de kathedraal. Een ervan, in de Mariakapel, trok mijn aandacht. Er stond een gebed op, gericht aan de Heilige Maria, Moeder van God en Zoete Lieve Vrouw van deze stad. Elders in die stad had ik al het beeld van Zoete Lieve Gerritje zien staan, de meid die volgens het bekende liedje naar Den Bosch toe ging.

 

 

DB3Ik vermoedde een verband tussen Gerritje en Maria en ben gaan speuren. De oplossing vond ik uiteindelijk op het internet, tussen de reacties op dit bericht (omlaag scrollen en een pak banners negeren). Zoete Lieve Gerritje en de Zoete Lieve Vrouw van Den Bosch blijken inderdaad met elkaar te maken te hebben. Pelgrims op weg naar de Sint-Jan zongen in de middeleeuwen: Dat gaat naar Den Bosch toe, Zoete Lieve Moedermaagd, dat gaat naar Den Bosch toe, Zoete Lieve Vrouw.

 

 

DB2Na de Reformatie was het niet langer toegestaan de Heilige Maagd openlijk te bezingen en werd de tekst ‘gecalvaniseerd.’ Die versie kwam uiteindelijk als volksliedje in de liedboeken en het collectieve geheugen terecht. Maar uiteindelijk zijn Gerritje en de Moedermaagd dus waarschijnlijk één en dezelfde en is het beeld van Zoete Lieve Gerritje niets anders dan een Maria in vermomming.

 

Op zaterdag 30 november 2013 in dagblad Trouw een wandelreportage over ‘s-Hertogenbosch en het Bossche Broek, met daarin onder andere de verhalen van twee andere Bosschenaren: Dieske en Ut Engelke.

 

 

Flip Van Doorn

Flip notuleert.