Ooit

Tien jaar geleden verscheen mijn gids Nederland – 1000 Plekken die je echt gezien moet hebben. In de tweede druk kon ik direct een van de plekken schrappen: sprookjespark Het Land van Ooit was failliet gegaan. Zou ik nu een herziene druk moeten maken, dan kwam het er misschien wel weer in te staan als het lemma ‘Ooit het Land van Ooit.’ Het terrein is tegenwoordig ingericht als wandelpark. Statige oude eiken en beuken, brugleuningen in fris blauw, sokkels zonder beelden, een nog altijd -waanzinnig- roze geschilderd kasteel en daartegenover een vijver waar Franse soldaten in verdwijnen. Surrealisme, en de schoonheid van verval.

Tillefonne

Tillefonne, zo heet het pad. Als een achteloos uitgerold snoer slingert het zich door de weilanden bij Workum. Een verbindingslijn tussen de stad en het handjevol boerderijen aan de voormalige zeedijk, het pad waarover men in vroeger dagen ter kerke ging. Als er berichten via de Tillefonne zijn overgebracht, dan was dat door boodschappers te voet.

De naam dateert uit 1650 en heeft niets te maken met hedendaagse vormen van communicatie. Lang voordat kabels en snoeren voor telefonie in gebruik raakten, brachten boeren hun kalveren naar een aparte weide. Zo’n weide heette een fonne, een tille is een bruggetje dat mensen en dieren over het water draagt. In een stad aan de overkant van de Zuiderzee zou het paadje de Kalverbrug kunnen heten. Maar de Tillefonne ligt bij het Friese Workum, begint in de steeg die de straatnaambordjes van Merk en Noard van elkaar gescheiden houdt.

Drie tegels breed wanneer het tussen huizen en tuinen door de stad uit sluipt, één tegel breed door het weideland. Schapen schieten weg wanneer ze het klaphek van een volgend wit bruggetje dicht horen vallen. Bij een blik over de schouder vult het silhouet van de Sint-Gertrudiskerk het beeld. De merkwaardige kolos, onvoltooid en volmaakt tegelijk, ligt als een oceaanreus afgemeerd aan de kade. Niet voor niets heet de romp van een kerk het schip. Het langgerekte middeleeuwse centrum van Workum grenst direct aan het weideland. De Tillefonne verbindt de twee. Het mooiste wandelpaadje van Friesland? Daar valt over te twisten. Maar zonder twijfel de mooiste manier om deze stad te verlaten of binnen te gaan.

 

De Tillefonne is onderdeel van het Elfstedenpad, de wandelroute van 305 kilometer lang die de Friese Elfsteden verbindt en die komend najaar officieel wordt geopend. Op dit moment werk ik aan de teksten voor de wandelgids.

 

 

Drachten in Stijl

In Utrecht staat het Rietveld-Schröderhuis, Drachten heeft sinds kort het Van Doesburg-Rinsemahuis. Drachten? Jawel. Het uit de kluiten gewassen Friese dorp – ondanks het inwonertal hoort het niet tot de Elf Steden – neemt in de 100-jarige geschiedenis van De Stijl een opvallende plaats in. Met dank aan twee schoenmakers, de broers Rinsema.

 

De kleuren blauw, geel en rood spatten van kozijnen, deuren en deurposten. Plaatselijk staat het bekend als de Papegaaienbuurt: het blok van zestien woningen aan de rand van het centrum van Drachten springt in het oog. Een van de huizen is sinds kort ingericht als museumwoning, met de kleurenschema’s die Theo van Doesburg maakte als leidraad.

Uiteindelijk werd Piet Mondriaan het gezicht van De Stijl, maar het was Theo van Doesburg die de basis legde. In 1917 verscheen op zijn initiatief het tijdschrift De Stijl en een jaar later was hij een van de oprichters van de kunstbeweging. Twee jaar eerder had hij, als dienstplichtig sergeant in het gemobiliseerde leger, in Noord-Brabant schoenmaker Evert Rinsema uit Drachten ontmoet. Rinsema las en schreef poëzie en raakte bevriend met Van Doesburg, een vriendschap voor het leven. Ook de broer van Evert, Thijs Rinsema, had artistiek talent. Hij schilderde en ontwierp meubels. De broers werden gegrepen door de ideeën van Van Doesburg, die regelmatig in Drachten op bezoek ging. Het kunstenaarsbestaan was hen echter te onzeker, ze bleven schoenen maken om de kost te verdienen. Ondertussen groeide het bescheiden turfstekersdorp Drachten steeds verder uit. Via de broers Rinsema kwam Theo van Doesburg in contact met gemeentearchitect Cees Rienks de Boer. De rest is geschiedenis.

In Museum Dr8888 komt de bijzondere vriendschap van de plaatselijke schoenmakers met de beroemde kunstenaar tot leven. In de gereconstrueerde werkplaats van Thijs Rinsema – in primaire kleuren, dat spreekt voor zich – hangen zijn werken aan de wand en staan meubels die hij maakte. Schilderijen, maquettes en kleurontwerpen van Van Doesburg zijn er te zien. Maar ook buiten de museummuren is De Stijl prominent aanwezig.

Het plan van Van Doesburg voor een huizenblok met witgepleisterde woningen strandde, Drachten was er nog niet klaar voor. De kleuroplossingen die hij voorstelde werden wel toegepast en zo veranderde een rijtje doorsnee woningen in een wonderlijk compromis. De Papegaaienbuurt. Lange tijd leidde het kleurrijke huizenblok een kwijnend bestaan. Pas in 1988 kwamen de kleuren terug op het houtwerk aan de buitenzijde. Primaire kleuren voor de woonhuizen, de secundaire kleuren oranje, groen en paars op de ertegenover gelegen Landbouwschool. Pronkstuk van dat pand zijn de glas-in-lood-ramen die Van Doesburg ontwierp. Na zeer grondig onderzoek en studie ziet in een van de woningen nu dus ook het interieur eruit zoals Van Doesburg het voor ogen had. Vooralsnog is alleen de woonkamer voltooid, later dit jaar volgt de rest van het huis.

Het resultaat is verbluffend. Akkoord, het is niet de sensatie van het Rietveld-Schröderhuis met schuivende wanden en wisselende lichtinval, maar het Van Doesburg-Rinsemahuis doet iets met je. Ik nam er een kijkje tijdens een presentatie met vertegenwoordigers van de internationale pers. Het voelde alsof we met het gezelschap een tempel betraden. In stille bewondering schreden we door de kamer. Van vloer tot plafond, van kasten tot schuifdeuren, alles is er in balans. Naar verluidt was Van Doesburg onder de indruk van de verschrikkelijke verhalen die Belgische vluchtelingen tijdens zijn mobilisatietijd vertelden over de wreedheden van de Eerste Wereldoorlog. Met zijn harmonieuze kleurontwerpen wilde hij op zijn manier een bijdrage leveren aan de wereldvrede. Het mag naïef klinken, maar in de woonkamer van Torenstraat 3 in Drachten lijkt dat ideaal een heel klein stapje dichterbij te komen.

Een bezoek aan het Van Doesburg-Rinsemahuis is vanaf 7 juni onderdeel van de stadswandeling vanuit Museum Dr8888. Het is ook al mogelijk virtueel een kijkje in het huis te nemen met de speciaal ontwikkelde 3D-app.

Westerbork

De menIMG_9580s is zowel tot de knapste als tot de vreselijkste dingen in staat. In Kamp Westerbork scheidt slechts een prikkeldraadhekje de twee uitersten. Lees hier de reportage uit dagblad Trouw: “Waar is de speeltuin?”

 

 

 

Lezing F&W-beurs

flip-lezingNa vele edities in de Amsterdamse RAI slaat de Fiets- en Wandelbeurs dit jaar voor het eerst de tenten op in Utrecht. De Jaarbeurs vormt het nieuwe decor.

Wat blijft is een boordevol en interessant lezingenprogramma. Zowel op zaterdag 20 februari als op zondag 21 februari houdt Flip om 14:00 uur zijn lezing ‘Jacobus Craandijk in 10 stappen.’  Vanzelfsprekend verkoopt (en signeert) hij aansluitend de wandelgids Een’ koeken dagmarsch. 

Fiets en Wandelbeurs logo

Jacobus Craandijk in 10 stappen

Tijdens de presentatie van de wandelgids Een’ kloeken dagmarsch, op 6 juni in Haarlem, beleeft de lezing Jacobus Craandijk in 10 stappen zijn première. Wie was Craandijk eigenlijk? Waarom speelde deze ‘wandelende dominee’ een sleutelrol bij de opkomst van het wandeltoerisme in Nederland? En hoe verhouden de verslagen van Craandijk zich tot de hedendaagse wandelwerkelijkheid?

lezing JC

Een ontdekkingsreis in wandeltempo door leven en werk van de eerste echte wandelaar van Nederland.

Boeken? Mail: flip@flipvandoorn.nl 

Presentatie wandelgids

Elf pittige voettochten maakte Flip in het spoor van zijn illustere oudoom Jacobus Craandijk. Ze staan beschreven in de wandelgids Een’ kloeken Dagmarsch die dit voorjaar verschijnt. Op 6 juni presenteert uitgeverij Gegarandeerd Onregelmatig de gids in de doopsgezinde kerk in Haarlem, de kerk waar Craandijk predikant was.

presentatie

Voorafgaand aan de presentatie is er om 14:00 uur een wandeling door het Haarlem van Craandijk (beperkt aantal plaatsen)

Om 15:00 uur begint het programma met een lezing door auteur Flip van Doorn, de uitreiking van het eerste exemplaar aan een zeer speciale gast en een borrel na afloop.

Wil je erbij zijn? Stuur even een mailtje: flip@flipvandoorn.nl

 

 

 

 

Jipsingboermussel

Mijn grootvader was schoolmeester. Eentje van de oude stempel, met een voorliefde voor aardrijkskunde en topografie. Kocht hij een kaart of een atlas dan wilde hij dat hij iets goeds in handen had. Om daar zeker van te zijn, paste hij een lakmoesproef toe. Heel simpel: een kaart was in orde wanneer Jipsingboermussel erop vermeld stond. Cartografen die de Groningse buurtschap over het hoofd zagen hadden onvoldoende oog voor detail en nuance. Wanneer echter Jipsingboermussel stond aangegeven dan zat het met de rest van de kaart ook wel snor. Gisteren was ik in de buurt van Musselkanaal. Ik moest van mijzelf de kleine omweg langs Jipsingboermussel maken. Een knikje naar mijn grootvader.

IMG_1452

HANWAG

De speurtocht naar sporen van Jacobus Craandijk levert mooi materiaal op, maar vraagt ook veel tijd en moeite. Mede dankzij de ondersteuning van HANWAG Benelux is Flip van Doorn in de gelegenheid uitgebreide research en veldwerk te doen en nieuwe wandelroutes uit te stippelen. Zoals Jacobus Craandijk een pionier was die de basis legde voor het hedendaagse wandeltoerisme, zo was Hans Wagner in 1921 een van de eersten die een echte wandelschoen ontwikkelde. Met de jaren groeide zijn bedrijf uit tot een van de toonaangevende fabrikanten van wandelschoenen. Met ruim 90 jaar ervaring is HANWAG voor Flip van Doorn een passende, haast vanzelfsprekende partner.

??????????????

?????????????? Foto’s: Simone Gerard Fotografie